Pożar w pociągu? Koleje Mazowieckie szkolą wirtualnie

Ewakuacja pociągu podczas pożaru: wyzwania i nowe rozwiązania

W polskich przepisach niewiele jest regulacji dotyczących ewakuacji pociągu w razie pożaru. Jedynym dokumentem, który w pewnym stopniu opisuje te procedury, jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, a dokładnie jego § 52, który wymienia dziewięć kroków, jakie należy podjąć w takiej sytuacji. Czy te przepisy wystarczą jednak dziś, gdy pasażerowie powszechnie przewożą pociągami hulajnogi elektryczne i rowery z bateriami litowo-jonowymi?

Od pracowników kolei, którzy codziennie przewożą pasażerów, w tym nasze dzieci, wymaga się znajomości procedur. Szkolenia w tym zakresie często kończą się jednak na teorii, takiej jak klasyfikacja pożarów i użycie gaśnicy, bez możliwości praktycznego przećwiczenia sytuacji. Wobec rosnącej liczby pożarów baterii litowo-jonowych w Polsce i innych krajach Europy szkolenia VR są świetnym rozwiązaniem: pozwalają realistycznie przećwiczyć ewakuację w warunkach symulowanego pożaru. Zanim przyjrzymy się zaletom VR, omówmy zagrożenia pożarowe na kolei i przepisy.

Pożary baterii litowo-jonowych w pojazdach szynowych

W ostatnich latach doszło do kilku groźnych pożarów baterii litowo-jonowych w pojazdach szynowych. Na przykład 17 listopada 2022 r. zapaliła się hulajnoga elektryczna w wagonie kolei FGC (Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya) w Sant Boi de Llobregat. Pasażerów ewakuowano, a do opanowania sytuacji potrzebnych było sześć wozów strażackich. Trzy osoby zostały ranne.

Źródło: smartride.pl

Podobny incydent miał miejsce 3 listopada 2021 r. w londyńskim metrze, gdzie zapaliła się hulajnoga elektryczna. Londyńska straż pożarna podała, że w 2021 roku była wzywana 104 razy do pożarów związanych z bateriami litowo-jonowymi, czyli czterokrotnie częściej niż rok wcześniej. To pokazuje, jak poważnym zagrożeniem są te urządzenia. Pożary baterii litowo-jonowych to nie tylko hulajnogi i rowery elektryczne, ale też inne przedmioty codziennego użytku, które pasażerowie mają w bagażu: laptopy, tablety, telefony komórkowe czy e-papierosy.

Czy pracownicy kolei są przygotowani na taki scenariusz?

Wymagania wobec nich określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 29 listopada 2022 r. w sprawie egzaminów na licencję i świadectwo maszynisty. Zgodnie z przepisami maszynista musi być przygotowany do działania w razie pożaru: ocenić, czy należy zatrzymać pociąg, umożliwić ewakuację pasażerów, wezwać pomoc, przekazać służbom odpowiednie informacje i współpracować z nimi podczas zdarzenia.

Wyzwania w przygotowaniu kierowników pociągów i maszynistów

Mimo jasno określonych wymagań szkolenia pracowników kolei często nie są wystarczająco praktyczne. W teorii maszynista i kierownik pociągu powinni znać wszystkie procedury, ale prawdziwa sytuacja awaryjna wymaga czegoś więcej niż wiedzy teoretycznej. Przy zagrożeniu pożarem trzeba działać szybko i precyzyjnie: od wydawania komunikatów, przez kierowanie ewakuacją, po współpracę ze strażą pożarną. Szczególnie trudne są sytuacje, w których pasażerowie mają ograniczoną możliwość poruszania się albo pożar obejmuje materiały niebezpieczne, takie jak baterie litowo-jonowe.

VR jako odpowiedź na nowe zagrożenia

Koleje Mazowieckie, żeby lepiej przygotować swoich pracowników, sięgnęły po szkolenia VR. Podczas tych szkoleń kierownicy pociągów realistycznie ćwiczą sytuacje awaryjne, w tym pożar baterii litowo-jonowej. Symulacja pokazuje charakterystyczny przebieg zapłonu takiej baterii, tzw. jet fire (strumień ognia), a także procedury wyłączenia wentylacji, ewakuacji pasażerów w bezpieczne miejsce i współpracy ze służbami ratunkowymi.

Szkolenie VR pozwala praktycznie przeżyć sytuację awaryjną w bezpiecznych warunkach. Pracownicy kolei uczą się nie tylko kierowania ewakuacją, ale też komunikacji z pasażerami i służbami, co jest kluczowe w prawdziwym zagrożeniu. Dzięki temu VR nie tylko zwiększa świadomość zagrożeń, ale też daje pracownikom narzędzia do skutecznego działania w sytuacji kryzysowej. Szkolenie jest dostępne jako aplikacja „Pożar pociągu”.

Poznaj opinie kierowników pociągów

Zachęcamy do obejrzenia krótkiego filmu, w którym pracownicy Kolei Mazowieckich opowiadają o swoich wrażeniach ze szkolenia w wirtualnej rzeczywistości.

Podsumowanie

Zagrożenia pożarowe w pociągach są dziś coraz bardziej złożone, a tradycyjne szkolenia często nie wystarczają. Szkolenia w wirtualnej rzeczywistości, takie jak te, z których korzystają Koleje Mazowieckie, pozwalają pracownikom kolei realistycznie i kompleksowo przygotować się na sytuacje awaryjne w trakcie przewozu pasażerów. Takie podejście zwiększa bezpieczeństwo podróżnych i daje większą pewność, że załoga pociągu jest gotowa na wyzwania, które mogą pojawić się na trasie.

Podstawa prawna szkoleń okresowych z obsługi gaśnic i gaszenia pożarów: lista Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego i wskazane tam regulacje, w szczególności standard UIC Code 564-2, pkt 5.1.2.